Wat is EMDR?
Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van traumatische ervaringen. Dit kan zijn een schokkende ervaring, zoals een verkeersongeval of een geweldsmisdrijf. Maar ook voor andere ervaringen die veel invloed hebben gehad op de ontwikkeling van iemands leven zoals pesterijen of krenkingen in de jeugd, die in het hier-en-nu nog steeds invloed hebben kan de methode gebruikt worden.

In het begin werd EMDR ingezet voor traumaverwerking. Nu wordt EMDR breed en voor allerlei verschillende klachten ingezet. Vandaar dat EMDR ook ingezet kan worden bij klachten die voortvloeien uit persoonlijkheidsstoornissen, of bij verslavingen, burnout, slaapstoornissen, concentratiestoornissen enz.

EMDR is een relatief nieuwe therapie. Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaarster ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode.

 Waarvoor is EMDR bedoeld?
Bepaalde gebeurtenissen kunnen diep ingrijpen in het leven van mensen, waarbij zich psychische klachten kunnen ontwikkelen. Vaak gaat het om zich opdringende herinneringen aan de schokkende gebeurtenis, waaronder angstwekkende beelden (herbelevingen; 'flashbacks') en nachtmerries. Andere klachten die vaak voorkomen zijn schrik- en vermijdingsreacties. Als er aan bepaalde criteria wordt voldaan spreekt men van een 'post traumatische stress-stoornis' (PTSS).

De ervaringen met de toepassing van EMDR hebben de afgelopen jaren laten zien dat het mogelijk is een grote verscheidenheid aan psychische aandoeningen en klachten te behandelen. Deze gaan vaak gepaard met vermijdingsgedrag, somberheid en/of gevoelens van angst, schaamte, verdriet, schuld of boosheid. Uitgangspunt is telkens dat deze klachten zijn ontstaan als gevolg van een of meer beschadigende ervaringen. Daarmee worden gebeurtenissen bedoeld die dusdanige sporen hebben nagelaten in het geheugen van de persoon, dat hij of zij er nu nog steeds last van heeft. Voorbeelden daarvan zijn emotionele verwaarlozing, akelige ervaringen op medisch gebied, verlieservaringen, werkgerelateerde gebeurtenissen en andere schokkende, schaamtevolle of anderszins ingrijpende ervaringen. De belangrijkste insteek van de EMDR therapeut is de cliŽnt te helpen de herinneringen aan deze gebeurtenissen te verwerken, met de bedoeling daarmee de klachten te verminderen of te laten verdwijnen.

 Werkt EMDR?

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR. Uit de resultaten blijkt dat cliŽnten goed op EMDR reageren. EMDR is een kortdurende therapievorm. Als het gaat om een trauma na een eenmalige ingrijpende gebeurtenis dan zijn mensen vaak al na enkele zittingen in staat om de normale dagelijkse bezigheden weer op te pakken.

Hoe weet je of EMDR kan worden toegepast? In het begin van de therapie besteedt ik uitgebreid aandacht aan de oorzaak en achtergronden van de klachten. Daarnaast wordt er een taxatie gemaakt van een aantal individuele kenmerken waaronder de persoonlijke draagkracht en de last die men van de klachten ondervindt. Hieruit zal blijken of een gerichte (trauma)behandeling op dat moment noodzakelijk of nodig is, en of daarvoor EMDR kan worden gebruikt.

 Hoe gaat EMDR in z'n werk?

Ik vraag om aan de gebeurtenis terug te denken inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkingsproces opgestart en vraag ik de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen. Maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus. Ik maak gebruik van een koptelefoon waarbij geluiden afwisselend rechts en links worden aangeboden. Vervolgens vraag ik de cliŽnt wat er in gedachten naar boven komt. De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties. Het is van belang om deze gedachten, beelden, gevoelens en sensaties te volgen.

 Wat zijn de te verwachten effecten?
De aangeboden geluiden zullen er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Het wordt dus steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken. In veel gevallen veranderen ook de herinneringsbeelden zelf en worden ze bijvoorbeeld waziger of kleiner. Maar het kan ook zijn dat minder onprettige aspecten van dezelfde situatie naar voren komen. Een andere mogelijkheid is dat er spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan die een andere, minder bedreigende, betekenis aan de gebeurtenis geven. Deze effecten dragen ertoe bij dat de schokkende ervaring steeds meer een plek krijgt in de levensgeschiedenis van de persoon.

 
Zijn er ook nadelen?
Na afloop van een EMDR therapie kunnen de effecten nog even doorwerken. Dat is natuurlijk goed. Toch kan dit in sommige gevallen de cliŽnt het idee geven even de regie kwijt te zijn. Bijvoorbeeld als er nieuwe beelden of gevoelens naar boven komen. Vaak is het dan een geruststelling om te weten dat dit in de regel niet langer dan drie dagen aanhoudt. Daarna is er als het ware een nieuw evenwicht ontstaan. Het is aan te bevelen een dagboekje bij te houden en op te schrijven wat er naar boven komt. Deze dingen kunnen dan in de volgende zitting aan de orde komen. Vaak zal er behoefte zijn om meer te slapen en ook de droomwereld wordt geaktiveerd.

 
Wat is het werkingsmechanisme van EMDR? 
EMDR bootst de REM slaap na. Tijdens deze droomfase schieten de ogen snel heen en weer. Dit stimuleert de interactie tussen de twee hersenhelften en zorgt ervoor dat verstand en gevoel geintegreerd worden. Indrukken en emoties van de dag komen binnen in de Hippocampus (korte termijngeheugen). Tijdens de REM slaap wordt de Hippocampus geleegd en de informatie wordt weggeschreven naar het daarvoor bestemde deel van de hersenen. Wanneer men te weinig slaapt of te weinig droomt en daarentegen veel en intense indrukken en emoties opgedaan heeft, kan vaak niet alles verwerkt worden. Er blijft dus informatie achter in de Hippocampus. De volgende dag begint de hele cyclus weer overnieuw en komen er nieuwe emoties en indrukken bij. De Hippocampus raakt overvol en er ontstaat overbelasting, trauma, burnout, slaapstoornissen, concentratiestoornissen en allerlei andere psychische klachten.